Άρθρο του Δρ Κώστα Καδή «Η διατήρηση της φύσης και του περιβάλλοντος στην Κύπρο έχουν τεθεί πλέον ως σημαντική προτεραιότητα»

Έχουμε το προνόμιο ο τόπος μας να φιλοξενεί έναν μοναδικό φυσικό πλούτο, με χαρακτηριστικά που τον καθιστούν ξεχωριστό σε παγκόσμιο επίπεδο. Θεωρούμε εξαιρετικής σημασίας τη διατήρηση και αειφορική διαχείρισή του, για περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς, οικονομικούς και ηθικούς λόγους. Προς την κατεύθυνση αυτή, την τελευταία περίοδο έχουν γίνει αποφασιστικά βήματα και έχουν τροχοδρομηθεί νέες πολιτικές, οι οποίες αποδεικνύουν ότι τα θέματα διατήρησης της φύσης και του περιβάλλοντος στην Κύπρο έχουν τεθεί πλέον ως σημαντική προτεραιότητα. Ενδεικτικές τέτοιες δράσεις και πολιτικές παρουσιάζονται πιο κάτω.

Με το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη δεκαετία

Για την υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης και επιστημονικά έγκυρης προσέγγισης για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας στην Κύπρο, έχουν διαμορφωθεί πρόσφατα, με τη συνδρομή δεκάδων ειδικών επιστημόνων,  η Εθνική Στρατηγική και το Σχέδιο Δράσης 2020-2030 για τη Βιοποικιλότητα.  Στη Στρατηγική περιλαμβάνεται ένα ευρύ πλαίσιο από στόχους για την αντιμετώπιση των απειλών που αντιμετωπίζει η βιοποικιλότητα της Κύπρου και μια σειρά μέτρων για κάλυψη των στόχων αυτών, με προϋπολογισμό που ξεπερνά τα €22 εκ.

Η έμφαση που δίνεται στα θέματα της βιοποικιλότητας αποδεικνύεται και από την εξασφάλιση από την ΕΕ, μέσα σε ένα έντονα ανταγωνιστικό περιβάλλον, του Ολοκληρωμένου Έργου LIFE PHYSIS, που αποτελεί το μεγαλύτερο και πιο φιλόδοξο έργο LIFE που εγκρίθηκε ποτέ για την Κύπρο, με συνολικό προϋπολογισμό €17 εκ. Το έργο αφορά την αποτελεσματική διαχείριση του Δικτύου Natura 2000 στην Κύπρο και σε αυτό λαμβάνουν μέρος 15 συνολικά οργανισμοί (κρατικές υπηρεσίες, ΜΚΟ, ακαδημαϊκά ιδρύματα). Βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη, μια σειρά από δράσεις διαχείρισης του Δικτύου Natura 2000 ύψους €8 εκ., οι οποίες έχουν επιλεγεί για χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και αποσκοπούν στη διατήρηση και διαχείριση σημαντικών, με βάση τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες, οικοτόπων και ειδών.

Μέσα στη χρονιά που μας πέρασε καλύφθηκε η σημαντική εκκρεμότητα της Κύπρου έναντι της ΕΕ, που αφορούσε την ολοκλήρωση του Δικτύου Natura 2000. Στο πλαίσιο αυτό, έγιναν μια σειρά από προσθήκες και επεκτάσεις, στη βάση συστάσεων της ΕΕ. Συγκεκριμένα, τέσσερις περιοχές του Δάσους Πάφου ενοποιήθηκαν σε μια ενιαία περιοχή με μεγαλύτερη συνολική έκταση. Επεκτείναμε, επίσης, το Δάσος Ριζοελιάς και εντάξαμε στο Δίκτυο Natura 2000 το Δάσος Λιοπετρίου και τη θαλάσσια περιοχή “Ωκεανίς”.

Θετικό βήμα αποτελούν και οι εξελίξεις που αφορούν στη λειτουργία του Εθνικού Δασικού Πάρκου Ακάμα, μιας περιοχής εμβληματικής για τη βιοποικιλότητά της. Εξελίσσονται θετικά και βρίσκονται εντός των προβλεπόμενων χρονοδιαγραμμάτων οι ενέργειες για την υλοποίηση του Σχεδίου Αειφόρου Ανάπτυξης του Πάρκου, το οποίο έχει διαμορφωθεί μετά από εκτεταμένη διαβούλευση, από ειδικούς, παγκοσμίου εμβέλειας επιστήμονες. Η υλοποίηση του Σχεδίου οδηγεί στην λειτουργία, εντός του 2022, ενός Εθνικού Δασικού Πάρκου, το οποίο πρωτίστως θα προστατεύει τη βιοποικιλότητα, ενώ ταυτόχρονα θα διευκολύνει τους επισκέπτες και θα δημιουργεί σημαντικά οφέλη για τις κοινότητες της περιοχής.

Μια σειρά από ενέργειες αφορούν την πλούσια βιοποικιλότητα στο θαλάσσιο περιβάλλον της Κύπρου. Ξεχωρίζει η έναρξη της χαρτογράφησης των σημαντικότερων θαλάσσιων οικοτόπων σε όλη την παράκτια ζώνη της ελεύθερης Κύπρου, που θα συμβάλει στη σωστή διαχείρισή τους. Έχουν επίσης κηρυχθεί πρόσφατα τρεις θαλάσσιες περιοχές στον Ακάμα (Λάρα-Τοξεύτρα, Θαλασσινές Σπηλιές Πέγειας και Κακοσκάλι) και μια στο Κάβο Γκρέκο ως προστατευόμενες, με στόχο την εξασφάλιση καλύτερης κατάστασης διατήρησης για τα σημαντικά είδη και οικοτόπους που φιλοξενούν. Παράλληλα, συνεχίζεται το Πρόγραμμα Παρακολούθησης της Μεσογειακής Φώκιας και το Πρόγραμμα Παρακολούθησης Θαλασσίων Χελωνών, το οποίο έχει περιληφθεί σε πρόσφατη έκδοση της ΕΕ, ως ένα από τα πιο επιτυχημένα προγράμματα προστασίας της Ευρώπης.

Στις προτεραιότητες μας είναι και η αξιοποίηση στοιχείων της κυπριακής βιοποικιλότητας για τη διαχείριση σημαντικών περιβαλλοντικών προκλήσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι φυτεύσεις χιλιάδων ντόπιων δέντρων που παράγονται στα φυτώρια του Τμήματος Δασών, μέσα από τη μεγάλη συμμαχία που έχει δημιουργηθεί με οργανωμένα σύνολα του τόπου μας, στο πλαίσιο της προσπάθειας για αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Επίσης, διαμορφώσαμε και υλοποιούμε σχέδιο δράσης για τον βιολογικό έλεγχο των τρωκτικών και την αποφυγή της χρήσης δηλητηρίων, με την αξιοποίηση του ανθρωποπουλιού.

Κομβικής σημασίας η συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες

Ο ρόλος των τοπικών κοινωνιών είναι ιδιαίτερα σημαντικός στο πλαίσιο της διαχείρισης της κυπριακής βιοποικιλότητας. Σε αρκετές από τις δράσεις μας έχει επιτευχθεί η ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι η συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες είναι κομβικής σημασίας, αφού μέσα από αυτή αυξάνονται οι πιθανότητες επιτυχίας των δράσεων διατήρησης της φύσης και του περιβάλλοντος.

Το μέλλον μας επιφυλάσσει πολλές προκλήσεις. Αυτό που πρέπει όλοι να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι η προστασία της φύσης και του περιβάλλοντος αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εξασφάλιση της κοινωνικής ευημερίας κάθε πολίτη. Καμιά μορφή ανάπτυξης δεν μπορεί να είναι βιώσιμη εάν θυσιαστεί ο φυσικός πλούτος του τόπου μας.  Έχουμε ηθική υποχρέωση απέναντι στα παιδιά μας και στις μελλοντικές γενιές να διαφυλάξουμε αυτό τον πλούτο, ενώνοντας δυνάμεις με τοπικές κοινωνίες, επιστήμονες, οργανώσεις και κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη.

*Το άρθρο του Δρ Κώστα Καδή, Υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, φιλοξενήθηκε στην ειδική έκδοση του Φιλελεύθερου «2020-Έτος ορόσημο».